Taras Widokowy Święty Krzyż

Wieża widokowa na Świętym Krzyżu to punkt, z którego roztacza się jeden z najszerszych widoków w całej Polsce centralnej. Z wysokości 35 metrów nad dziedzińcem klasztornym, na szczycie Łysej Góry, w pogodny dzień można zobaczyć nie tylko falistą panoramę Gór Świętokrzyskich, ale nawet Tatry odległe o ponad 200 kilometrów. To miejsce, gdzie historia miesza się z geografią – odbudowana wieża klasztorna stoi dokładnie tam, gdzie przez wieki pielgrzymowali polscy królowie.

Historia wieży – zniszczenie i odrodzenie po stu latach

Obecna wieża to stosunkowo młoda konstrukcja, choć wygląda jakby stała tu od wieków. Oryginalna wieża klasztorna została wysadzona w powietrze w październiku 1914 roku przez wycofujące się wojska austriackie. Przez następne sto lat klasztor na Łysej Górze funkcjonował bez swojego charakterystycznego elementu.

Odbudowa nastąpiła dopiero w 2014 roku. Wieżę zrekonstruowano na podstawie starych fotografii, rycin i rysunków – oryginalnych planów architektonicznych nie zachowało się. Nową część wzniesiono na pozostałościach starej wieży, która sięga do dachu kościoła, wykorzystując masywne bloki piaskowca i elementy dawnej konstrukcji. Wewnątrz zamontowano nowoczesną stalową klatkę schodową, która prowadzi na sam szczyt.

Uroczystego otwarcia odbudowanej wieży dokonano 7 września 2014 roku – dokładnie sto lat po jej zniszczeniu. To jeden z nielicznych przypadków, gdy historyczna budowla została wiernie odtworzona po tak długim czasie.

Co zobaczysz z tarasu widokowego na Świętym Krzyżu

Do tarasu prowadzi 112 stromych schodów. Warto jednak pokonać ten wysiłek, bo widok z góry należy do najlepszych w regionie. Bezpośrednio pod wieżą rozciąga się dziedziniec klasztorny z restauracją, dalej gęsta Puszcza Jodłowa pokrywająca zbocza góry.

Z platformy widać pasma Gór Świętokrzyskich – Jeleniowskie, Klonowskie, Cisowsko-Orłowińskie. W dzień o dobrej przejrzystości powietrza, zwłaszcza wczesną wiosną lub późną jesienią, na horyzoncie pojawiają się sylwetki Tatr. To odległość przekraczająca 200 kilometrów, co czyni ten punkt jednym z najlepszych miejsc do obserwacji dalekich widoków w Polsce.

Warto zabrać lornetkę lub aparat z dobrym zoomem. Entuzjaści fotografii krajobrazowej regularnie odwiedzają to miejsce, polując na czyste niebo i odpowiednie warunki atmosferyczne.

Platforma widokowa na gołoborzu – druga atrakcja na szczycie

Oprócz wieży klasztornej na szczycie Łysej Góry znajduje się druga platforma widokowa – ta położona bezpośrednio na gołoborzu. Wykonana z metalowej siatki konstrukcja pozwala stanąć dosłownie nad rumowiskiem skalnym, charakterystycznym dla Gór Świętokrzyskich.

Gołoborza to pokrywy ze skał kwarcytowych i łupków kambryjskich – kamieni i głazów różnej wielkości, które naturalnie pokrywają stoki. Kiedyś były całkowicie odkryte, dziś częściowo zarośnięte roślinnością, ale wciąż tworzą malowniczy i dość unikalny krajobraz. Z platformy można przyjrzeć się tym formacjom z bliska i zrozumieć, dlaczego świętokrzyskie gołoborza są tak charakterystyczne.

Obok platformy zachowały się pozostałości przedchrześcijańskiego wału kultowego – ślad po dawnych praktykach religijnych Słowian, którzy czcili to miejsce na długo przed powstaniem klasztoru.

Dla kogo jest Święty Krzyż

To miejsce działa na wielu poziomach. Pielgrzymi przybywają tu do sanktuarium z relikwiami Drzewa Krzyża Świętego – od XIV wieku Święty Krzyż był jednym z najważniejszych miejsc kultu w Polsce, odwiedzanym przez królów z dynastii Jagiellonów.

Turyści i miłośnicy przyrody doceniają łatwy dostęp – 2 kilometry asfaltowej drogi z parkingu w Hucie Szklanej sprawiają, że szczyt jest osiągalny nawet dla rodzin z małymi dziećmi i osób z ograniczoną sprawnością. Można tu wjechać płatnym busikiem lub przejść się spokojnym krokiem przez Puszczę Jodłową.

Z kolei pasjonaci trekkingu wybierają dłuższe szlaki – czerwony Główny Szlak Świętokrzyski prowadzący z Łysicy lub trasy z Nowej Słupi. Są bardziej kameralne, mniej uczęszczane i oferują kontakt z naturalnym charakterem Świętokrzyskiego Parku Narodowego.

Informacje praktyczne – bilety, godziny, dojazd

Ceny wejścia na wieżę widokową:

• Bilet normalny: 8 PLN
• Bilet ulgowy: 5 PLN

Platforma widokowa na gołoborzu również jest odpłatna, choć konkretne ceny mogą się różnić od wieży klasztornej.

Jak dojechać: Najwygodniejszy wariant to dojazd do parkingu w Hucie Szklanej (parking płatny). Stamtąd prowadzi szeroka asfaltowa droga o długości 2 km. Droga jest zamknięta dla ruchu samochodów prywatnych, ale kursują płatne busy. Można też przejść pieszo – spacer zajmuje około 30-40 minut.

Ile czasu zarezerwować: Sam szczyt z wieżą, platformą na gołoborzu i zwiedzeniem Muzeum Przyrodniczego Świętokrzyskiego Parku Narodowego to około 2-3 godziny. Jeśli doliczyć spacer z parkingu w obie strony, warto zaplanować pół dnia.

Po drodze na szczyt warto zwrócić uwagę na Buk Jagiełły – jedno z najstarszych drzew w Puszczy Jodłowej. Tą samą drogą pielgrzymowali niegdyś Władysław Jagiełło, Kazimierz Jagiellończyk i Zygmunt Stary z królową Boną.

Co jeszcze warto zobaczyć na Świętym Krzyżu

Oprócz wieży widokowej na szczycie działa Muzeum Przyrodnicze Świętokrzyskiego Parku Narodowego, umieszczone w dawnym więzieniu klasztornym. To ciekawe miejsce dla osób zainteresowanych przyrodą regionu – ekspozycja pokazuje florę, faunę i geologię Gór Świętokrzyskich.

Sama Bazylika mniejsza pw. Trójcy Świętej i Sanktuarium Relikwii Drzewa Krzyża Świętego to obiekt o bogatej historii. Tradycja mówi, że klasztor istnieje tu od 1006 roku, choć historycy datują pierwszy kościół na XII wiek. Architektura zespołu klasztornego nosi ślady burzliwych dziejów – najazdów tatarskich i litewskich w średniowieczu, potopu szwedzkiego, obu wojen światowych.

Na dziedzińcu znajduje się restauracja, gdzie można odpocząć po wejściu na wieżę i zjeść coś ciepłego przed dalszą wędrówką.