Osada Średniowieczna Huta Szklana

W niewielkiej miejscowości Huta Szklana, tuż pod szczytem Święty Krzyż, działa rekonstrukcja średniowiecznej osady słowiańskiej z XII-XIV wieku. To miejsce, gdzie drewniane zagrody, warsztaty rzemieślnicze i autentyczne narzędzia pokazują, jak żyli nasi przodkowie setki lat temu. Osada powstała z lokalnej inicjatywy i szybko stała się jedną z ciekawszych atrakcji Gór Świętokrzyskich – szczególnie dla rodzin z dziećmi, które mogą tu nie tylko oglądać, ale i samodzielnie próbować dawnych rzemiosł.

Już sama lokalizacja robi wrażenie. Huta Szklana to najwyżej położona miejscowość w całym województwie świętokrzyskim, leżąca na granicy Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Większość osób odwiedza osadę przy okazji wycieczki na Święty Krzyż – i to dobra strategia, bo miejsca dzieli zaledwie kilka kilometrów.

Co zobaczysz w Osadzie Średniowiecznej

Przekraczając drewnianą bramę wchodzisz między kilkanaście chat i warsztatów rozmieszczonych wokół centralnego placu. Każdy budynek to oddzielna historia – kuźnia z kowadłem i rozpalonymi węglami, warsztat garncarza z kręgiem, na którym możesz samemu spróbować ulepić naczynie, chata szewca pełna skórzanych narzędzi.

Dom zielarki pachnie suszonymi ziołami zwisającymi z belek. Wewnątrz dowiesz się, jakie rośliny wykorzystywano do leczenia, a jakie do barwienia tkanin. W chacie tkacza zobaczysz krosna i cały proces powstawania materiału z lnu – od roślin po gotową tkaninę. To zajęcie, które w średniowieczu pochłaniało całe tygodnie pracy.

Osada nie jest wielka – da się ją przejść w pół godziny. Ale jeśli chcesz rzeczywiście coś z tego wynieść, zarezerwuj sobie dwie, może trzy godziny. Przewodnicy opowiadają nie tylko o przedmiotach, ale i o życiu Wiślan, którzy zamieszkiwali te tereny. O pogańskich bóstwach – Świście, Poświście i Pogodzie – czczonych na szczycie pobliskiej Łysej Góry. O gwarze, w której „laska” oznacza krzew leszczyny, nie to co dziś.

Huta Szklana to najwyżej położona miejscowość w Górach Świętokrzyskich i całym województwie świętokrzyskim. Jej nazwa pochodzi od dawnej huty szkła, która działała tu w przeszłości.

Warsztaty i interaktywne atrakcje dla dzieci

Największą zaletą osady jest to, że dzieci mogą tu dotykać, próbować, eksperymentować. Garncarstwo? Proszę bardzo, glina czeka. Tkactwo? Można spróbować pracy przy krosnach. W kuźni pokazują, jak kuje się proste przedmioty z rozgrzanego metalu.

To właśnie ta interaktywność sprawia, że miejsce działa na wyobraźnię młodszych zwiedzających. Zamiast nudnego chodzenia po muzeum mają kontakt z prawdziwymi narzędziami i materiałami. Mogą zobaczyć, ile wysiłku wymagało wykonanie najprostszych rzeczy – garnka, pasa ze skóry, kawałka lnianego płótna.

Osada organizuje też większe wydarzenia – jarmarki średniowieczne, pokazy walk rycerskich, warsztaty rzemieślnicze. Warto sprawdzić kalendarz na stronie lub Facebooku, bo wtedy atmosfera jest jeszcze bardziej autentyczna.

Dla kogo jest Osada Średniowieczna w Hucie Szklanej

Przede wszystkim dla rodzin z dziećmi w wieku szkolnym. Młodsze pociechy (3-6 lat) też się dobrze bawią, choć nie wszystko zrozumieją. Starsze dzieci i nastolatki docenią możliwość praktycznego sprawdzenia, jak działały dawne technologie.

Miłośnicy historii znajdą tu sporo ciekawostek o życiu słowiańskich plemion. Osada nie jest wielkim skansenem na miarę Biskupina, ale ma swój klimat i pokazuje konkretne aspekty codzienności średniowiecznej. Dla osób szukających nietypowych atrakcji w okolicy Świętego Krzyża to dobry punkt programu.

Można tu przyjść z psem – co nie jest oczywiste w tego typu miejscach. Parking dla rowerów też jest, więc da się dojechać szlakiem rowerowym.

W planach jest rozbudowa osady – mają powstać dodatkowe chaty mincarza i powroźnika, średniowieczna łaźnia oraz leśna huta szkła nawiązująca do tradycji hutniczych miejscowości.

Karczma i lokalne smaki

Tuż obok osady działa Karczma – Izba Dobrego Smaku, która leży na szlaku kulinarnym „Świętokrzyska Kuźnia Smaków”. Specjalność to świętokrzyska zalewajka – tradycyjna zupa na zakwasie żytnim z jajkiem i kiełbasą. Po kilku godzinach chodzenia między chatami dobrze tam wpaść na ciepły posiłek.

Karczma utrzymana jest w klimacie regionalnym – drewniane wnętrza, tradycyjne potrawy, atmosfera odpowiadająca charakterowi osady. Nie każdy ma ochotę na restaurację po zwiedzaniu, ale jeśli tak – miejsce jest pod ręką.

Jak dojechać do Huty Szklanej

Najwygodniej własnym samochodem. Z Kielc to około 40 minut jazdy, z Krakowa niecałe 3 godziny, z Warszawy około 2,5 godziny. W nawigację wpisz „Huta Szklana parking” i trafisz pod bramę osady. Parking bezpłatny, miejsca zazwyczaj są.

Od kwietnia do października kursuje bus na trasie Nowa Słupia – Huta Szklana – Bieliny – Bodzentyn. Połączenia są 7 razy dziennie przez cały tydzień, bilet kosztuje symboliczną złotówkę. To dobra opcja, jeśli planujesz wędrówkę szlakiem na Święty Krzyż i nie chcesz wracać tym samym szlakiem.

Czerwony szlak pieszy prowadzi z osady prosto na Święty Krzyż – to najczęściej wybierana trasa przez turystów łączących obie atrakcje.

Godziny otwarcia i ceny biletów

Od połowy kwietnia do końca października osada czynna jest codziennie w godzinach 10:00-18:00. W sezonie zimowym – od listopada do połowy kwietnia – tylko w weekendy, w godzinach 10:00-16:00.

Ceny biletów:

• Bilet normalny: 19 zł
• Bilet ulgowy: 17 zł
• Bilet grupowy normalny: 17 zł
• Bilet grupowy ulgowy: 15 zł

Na zwiedzanie z przewodnikiem warto zarezerwować minimum 1,5-2 godziny. Jeśli dzieci będą chciały spróbować wszystkich warsztatów, może się to wydłużyć do 3 godzin. Osada ma udogodnienia dla osób niepełnosprawnych, miejsca na ognisko, wiatę i sklep z pamiątkami.

Kontakt: tel. 41 26 08 151, e-mail: [email protected]. Więcej informacji znajdziesz na profilu Facebook „Osada Średniowieczna w Hucie Szklanej”.