Sanktuarium Matki Bożej Ostrobramskiej Skarżysko-Kamienna

W Skarżysku-Kamiennej, przy ulicy Wileńskiej, stoi miejsce wyjątkowe – wierna kopia wileńskiej Ostrej Bramy. Sanktuarium Matki Bożej Ostrobramskiej powstało z tęsknoty Polaków, którzy po II wojnie światowej musieli opuścić swoje rodzinne ziemie na Kresach. Dla wielu z nich obraz Matki Bożej z Wilna był ostatnim wspomnieniem z dzieciństwa, symbolem utraconej małej ojczyzny. Dziś to jedno z ważniejszych miejsc pielgrzymkowych w województwie świętokrzyskim, które od 2014 roku nosi tytuł Bazyliki Mniejszej.

Historia sanktuarium – od Wilna do Skarżyska

Cała historia zaczęła się od jednego człowieka. Ksiądz biskup Edward Materski, pierwszy ordynariusz diecezji radomskiej, pochodził z Wilna. W dzieciństwie chodził z rodzicami do Ostrej Bramy, modlił się przed słynnym wizerunkiem Matki Bożej Miłosierdzia. Gdy po wojnie granice zostały zamknięte, a kościoły na Litwie zamieniano w muzea i magazyny, bał się o los wileńskiego sanktuarium.

W latach 80. do biskupa Materskiego zaczęli zgłaszać się wierni pochodzący z Kresów. Pytali, czy można by gdzieś w Polsce stworzyć miejsce, gdzie mogliby modlić się przed obrazem Matki Ostrobramskiej – tak jak kiedyś w Wilnie. Biskup nie tylko wysłuchał ich próśb, ale podjął decyzję o budowie repliki Ostrej Bramy.

Budowę rozpoczęto w maju 1988 roku. Już rok później, 22 października 1989 roku, kardynał Henryk Gulbinowicz dokonał poświęcenia kaplicy i intronizacji obrazu. Sam wizerunek Matki Bożej namalowała wilnianka Izabela Borowska, a ufundował go biskup Materski. To był jego osobisty dar dla wszystkich, którzy stracili możliwość pielgrzymowania do Wilna.

Ulicę, przy której znajduje się sanktuarium, specjalnie przemianowano z Białej na Wileńską – żeby jeszcze mocniej podkreślić związek tego miejsca z litewską stolicą.

Bazylika Mniejsza i koronacja obrazu

2 lipca 2005 roku miała miejsce koronacja obrazu Matki Bożej Ostrobramskiej koronami papieskimi. Uroczystości przewodniczył biskup radomski Zygmunt Zimowski. To wydarzenie potwierdziło rangę sanktuarium jako miejsca kultu religijnego o znaczeniu ponadlokalnym.

Kolejne wyróżnienie przyszło w 2014 roku. Dekretem papieża Franciszka z 7 stycznia sanktuarium otrzymało tytuł Bazyliki Mniejszej. To zaszczytne miano nadawane jest tylko wybranym kościołom, które odgrywają szczególną rolę w życiu religijnym danego regionu.

Wcześniej, bo już w 1995 roku, dekretem Jana Pawła II Matkę Bożą Ostrobramską ustanowiono patronką Skarżyska-Kamiennej. Od tego czasu jest Ona nie tylko Matką Miłosierdzia dla pielgrzymów, ale też opiekunką całego miasta.

Co zobaczyć w sanktuarium

Samo sanktuarium to wierna kopia wileńskiej kaplicy. Głównym punktem jest oczywiście obraz Matki Bożej Ostrobramskiej – jeden z nielicznych wizerunków Maryi bez Dzieciątka Jezus. Przedstawia Maryję opisaną w biblijnej Apokalipsie, otoczoną promieniami światła.

Przy obrazie znajduje się srebrna róża poświęcona przez Jana Pawła II – dar Polonii z Chicago. To jedno z najcenniejszych wotów w sanktuarium. Papież przekazał też inne pamiątki: złoty różaniec (3 maja 2000 roku) oraz swoją piuskę (9 lutego 2003 roku).

W kaplicy Miłosierdzia Bożego można zobaczyć wizerunek Jezusa Miłosiernego i adorować wystawiony Najświętszy Sakrament. Tutaj przechowywane są relikwie Apostołów Miłosierdzia: świętego Jana Pawła II, świętej siostry Faustyny i jej spowiednika błogosławionego Michała Sopoćki.

W bazylice znajdują się też relikwie innych świętych: świętego Rafała Kalinowskiego (sprowadzone 17 maja 1992 roku, w dniu utworzenia Kapituły Ostrobramskiej), świętej Joanny Beretty Molli, świętej Teresy od Dzieciątka Jezus czy błogosławionego Stefana Wincentego.

Wierni zostawiają w kaplicy liczne wota – drobne przedmioty i tabliczki z podziękowaniami za otrzymane łaski. To żywe świadectwo wiary ludzi, którzy doświadczyli pomocy Matki Bożej.

Dla kogo to miejsce

Sanktuarium odwiedzają przede wszystkim pielgrzymi – zarówno indywidualni, jak i grupy zorganizowane. To naturalne miejsce dla osób pochodzących z Kresów lub mających korzenie wileńskie. Dla nich wizyta w Skarżysku może być substytutem niemożliwej podróży do Wilna albo uzupełnieniem wspomnień z litewskiej stolicy.

Przyjeżdżają też zwykli turyści zainteresowani historią i architekturą sakralną. Nie trzeba być głęboko wierzącym, żeby docenić wyjątkowość tego miejsca i jego historię. Replika Ostrej Bramy to ciekawy przykład przeniesienia tradycji religijnej w nowe miejsce – zjawisko dość rzadkie w polskiej architekturze sakralnej.

Rodziny z dziećmi również mogą zajrzeć – kościół jest otwarty, wejście wolne, atmosfera spokojna. Dla młodszych może to być okazja do poznania fragmentu historii Kresów i zrozumienia, czym była dla wielu Polaków utrata tych ziem.

Dom Miłosierdzia – sanktuarium w działaniu

Przy sanktuarium działa Dom Miłosierdzia, który pokazuje, że wiara to nie tylko modlitwa, ale też konkretna pomoc potrzebującym. Prowadzona jest tu jadłodajnia dla ubogich, noclegownia dla bezdomnych, mieszkania chronione dla absolwentów szkół specjalnych oraz świetlica środowiskowa dla dzieci z rodzin dotkniętych alkoholizmem i rozbitych.

Funkcjonuje też rehabilitacja dla osób niepełnosprawnych. To wszystko sprawia, że sanktuarium nie jest tylko miejscem kultu, ale żywym ośrodkiem pomocy społecznej.

Dla grup pielgrzymów dostępny jest Dom Pielgrzyma, gdzie można znaleźć nocleg i całodzienne wyżywienie. To wygodne rozwiązanie dla zorganizowanych wycieczek religijnych, które planują dłuższy pobyt w okolicy.

Informacje praktyczne – jak dotrzeć i kiedy odwiedzić

Adres: ul. Wileńska 33, 26-110 Skarżysko-Kamienna
Telefon: 41 253 88 00
Strona internetowa: www.ostrobramska.pl

Godziny otwarcia kaplicy: 6:30-21:30 (codziennie)
Kancelaria: poniedziałek-piątek 9:00-10:00 i 16:00-17:30

Msze święte:

• Niedziele i święta: 8:00, 9:30, 11:00, 12:30, 18:00, 20:15
• Dni powszednie: 7:00, 14:30 (z Koronką do Bożego Miłosierdzia), 18:00

Wstęp: wolny (jak w każdym kościele)

Jak dojechać: Skarżysko-Kamienna leży około 35 kilometrów od Kielc, przy skrzyżowaniu dróg krajowych nr 7 (Żukowo-Chyżne) i 42 (Namysłów-Rudnik). Z Kielc można dojechać samochodem drogą krajową nr 7 (wyjazd ulicami Warszawską lub Radomską). Osoby bez samochodu mogą skorzystać z autobusów PKS, prywatnych busów lub pociągów z Kielc – połączenia są regularne.

Ile czasu przeznaczyć: Na spokojne zwiedzenie sanktuarium, obejrzenie obrazu, wotów i relikwii wystarczy około 30-45 minut. Jeśli ktoś chce uczestniczyć we mszy świętej lub spędzić więcej czasu na modlitwie i refleksji, warto zaplanować 1,5-2 godziny. Sanktuarium można łączyć z innymi atrakcjami Skarżyska-Kamiennej lub okolic.

Sanktuarium regularnie transmituje nabożeństwa online – informacje o transmisjach można znaleźć na oficjalnej stronie internetowej i profilu Facebook.

Miejsce to warte odwiedzenia nie tylko ze względów religijnych. To kawałek historii Kresów przeniesiony w świętokrzyskie, opowieść o tęsknocie i wierze ludzi, którzy musieli zostawić swoje domy. A jednocześnie – żywy ośrodek pomocy potrzebującym, który pokazuje, że miłosierdzie to nie tylko słowo.